De kracht van leestekens (1-4)

Huh? Waarom eerst een spatie?

De kracht van leestekens (1-4)De meeste taalfouten maakt men denk ik met leestekens (interpunctie). Wat ik online tegenkom, is een “wonderlijk panorama” van slecht toegepaste leestekens. Twee punten achter een zin. Huh? Iedereen weet toch dat een zin op één punt eindigt? Niet dus. Eerst een spatie, dan een punt. Huh? Waarom eerst een spatie? Van één woord twee woorden maken door een spatie? Duidelijk twijfel hoe je zo’n woord schrijft. Aan elkaar lijkt het me te lang, zal men denken, dan schrijf ik het maar in twee woorden. Voor de zekerheid. Geen school leert je deze dingen. Komma’s waar ze niet horen en waar ze juist horen te staan, in een opsomming dan weer wel en dan weer geen spatie voor de (punt)komma. Een goed gebruik van leestekens geeft je een bijna meditatief gevoel van formuleren. Je “breit” teksten met de kracht van leestekens en geniet van vol vertrouwen dat het een mooi en foutloos geheel wordt.

De kracht van leestekens

Laten we eens kijken naar het volgende voorbeeld. Met de eerste zin heeft een luisteraar geen moeite, maar een lezer onderscheidt niet of hier de tweede of de derde zin spreekt.

___+Jouw vader zei de man die dat doet is daarom geen zakenman.
____Jouw vader zei: ‘De man die dat doet is daarom geen zakenman.’
____‘Jouw vader’, zei de man, ‘die dat doet is daarom geen zakenman.’

De kracht van leestekens. Ze interpreteren de zinnen waaruit teksten bestaan. Slecht toegepast, werpt het onduidelijkheden op en dat wil niemand, tenzij je een fraudeur of oplichter bent.

Het voorkomt misverstanden

Wie een gesprek voert kan intoneren. Dan hoort de ander aan je klanken wat je bedoelt. Bij geschreven woorden mankeert dat. Daarom hebben we leestekens. Hoe beter je die volgens de regels toepast in een tekst, hoe beter degene die je tekst leest begrijpt wat je bedoelt. Het voorkomt misverstanden, dus mij dunkt dat dit onderwerp belangrijk is! Slecht gebruik van leestekens kan je daarom klanten kosten! Jij bedoelde het goed, je schreef het alleen verkeerd. Leestekens laten zinnen divers lezen. Voorbeeld.

____Mijn werkleider zei het nog, beter je best doen.
____Mijn werkleider zei het, nog beter je best doen.
____Mijn werkleider zei het nog beter, je best doen.

Scott heeft duidelijk niet geFahld!

Wie praat kan de betekenis van wat hij zegt met gebaren verduidelijken. Of hij trekt er gezichten bij. Bij een geschreven tekst valt dit weg. De Amerikaanse professor Scott Fahlman vond ooit de emoticon uit die je kunt toevoegen en er ontstond een hele collectie. Scott heeft duidelijk niet geFahld! Hé, een hoofdletter middenin een woord! Kan dat zomaar? Wel bij een woord speling, stop, waarom twee woorden?: een woordspeling. Voor het emoticon-tijdperk had je bijvoorbeeld het ironie teken, stop: het ironieteken: ¿ (omgekeerd vraagteken). Wie kan schrijven, heeft dit teken niet nodig. Die schrijft zo dat het uit de tekst blijkt. In informele teksten gebruikt men hiervoor tegenwoordig de emoticon :-p.

. ? ! , ; : – ‘ ’ “ ” / – _

De kracht van leestekens (1-4)Zonder vaktermen te gebruiken, elk “beestje” heeft zijn officiële benaming, zijn leestekens in groepen te verdelen, te weten:

1. . ? ! (aan het eind van de zin)
2. , ; : – ( ) (in de zin, voor de leestekens bij 1.)
3. ‘ ‘ “ ” (aanhalingstekens; respectievelijk voor dialogen en dubbele zegging)
De hoofdgroepen. Subgroepen:
4. / – (kort streepje) … (verlooppunten, al dan niet tussen haakjes)
5. Een groep die onder spelling valt: hoofdletter, apostrof (bijvoorbeeld: baby’tje; als weglaatteken (ja ja, één woord): ’s zomers, bij afkortingen en cijferwoorden: A4-tje), trema (op klinkers: ä ë ï ö ü en streepje in plaats van trema: vroeger meeëter, nu mee-eter), afbreekteken, underscore (Ben_Gidding), accent (aigu, é: paté; grave, è: scène; circonflexe of “dakje”, ê: gêne). Er zijn er meer, die uit andere talen komen, zoals Frans (ç: garçon), Spaans (ñ: señor) en Noors (å), maar dit gedeelte valt buiten het bestek van deze blogs.

Eigenwijs overal è waar het é hoort te zijn

Toen ik bij mijn huidige werkgever nog redacteur was, heden archiefbeheerder, ontstond er op een keer een discussie over wanneer je nu é of è kreeg. Ik was toen voor è waar het officieel é hoort te zijn en verdedigde mij met Jeroen Brouwers die eigenwijs overal è schrijft waar het é hoort te zijn. Logica zei mij: waarom schrijf je alleen bij woorden uit het Frans (à contant) het streepje terug waar je verder á hoort te schrijven? Dé man? Nee, dè man, vond ik. Redenatie: als je dé schrijft, spreek je dee, omdat het streepje naar voren helt en als je dè schrijft, spreek je duh, omdat het streepje naar achteren helt. Toen ik jaren geleden mijn tekstbureau begon, besloot ik mij aan de officiële spelling te houden, maar het zou me niets verbazen met al die spellingwijzigingen dat ik nog eens gelijk krijg.

Leestekens emoticons

De kracht van leestekens (1-4)De benaming verraadt het al: emoti(e)(oneel). Sinds er emoticons zijn (officieel vanaf 1982), zijn we ze toenemend gaan gebruiken in e-mails en chats. De meestgebruikte zijn:

🙂 of 😀 (lach of smile, de ‘smiley’)
😉 (knipoog)
🙁 (droefheid)
:-p (ironie)
😮 (verbazing)
:-s (verwarring)

Sommigen zijn vindingrijk in het bedenken van eigen varianten, die weer door anderen overgenomen een eigen leven gaan leiden. Voorbeelden:

:- (besluiteloos of sarcasme)
B-) (zonnebrildrager)
😐 (tussen 🙂 en 🙁 in, gebruik ikzelf soms op Twitter)
<|:-Dx (clown, gebruik ikzelf op Twitter)

Hieronder op mijn blog reageren stel ik op prijs. Zinvolle interactie kan aanvullen en nuttig zijn voor anderen. Ik wens je goede zaken toe en hoop dat mijn blogs je daarbij helpen.

 

 

© plaatje 1 en 3 dreamstime, plaatje 2 manierey

Een reactie plaatsen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *